Damask – najstarija prestonica sveta

“A kad beše na putu i dođe blizu Damaska, ujedamput obasja ga svetlost s neba. I padnuvši na zemlju ču glas gde mu govori: ”Savle, Savle, zašto me goniš?”
Dela Apostolska 9. 3-4.

Poslednjih meseci ime Damaska i Sirije su glavna vest svih svetskih medija, nažalost, povod nije  dobar. O najstarijoj prestonici sveta malo i nedovoljno se zna, iako se o Damsku znalo još iz vremena starog Egipta u zapisima na hijerogrifskim tablicama u 15. veku pre nove ere, burni istorijski događaji na teritoriji Damaska nisu štedeli ni njene stavovnike, a ni sam grad, kao da se istorija stalno ponavlja Damask je ponovo ugrožen. Najveće vojskovođe starog sveta borile su se da ga osvoje – od bibliskog cara Davida, preko Nabukodonosora pa sve do Aleksandra Makedonskog. Svaki od osvajača ostavio je svoj pečat u građevinama i načinu života, pa se  u Damasku sem grčkog uticaja mogu videti rimske građevine, bazari ispirisani islamskom načinom života sa mnoštvo boja i  mirisa, kao i džamije u kojima se čuvaju hrišćanske relikvije.
U Damasku se sve nekako vrti oko religije, smešten u neposrednoj blizini velikih svetilišta i religija  pre svega Jerusalima, i sam mističan i ispunjen mnogim čudima, od kojih su neka zabeležena u Bibliji ( kao što je preobraženje Savla u  apostola  Pavla, Dela Apostolska 9./1-43.) kao i donošenenje i skrivanje  glave sv. Jovana Krstitelja (koja se do dana današnjeg nalazi u Damasku) kuroziteti su kojima ovaj grad može da se pohvali. Burnost istorije koje se dešavala na njenom tlu najbolje očitava Omejadetska džamija, koja se nalazi u samo centru Damaska.
Naime, u vreme neznabožaca to je bio hram posvećen Jupiteru, nakon raspeća Hristovog i naglog širenja hrišćanstva (ali i progona) većina apostola dolazi i skriva se u Damasku, njihov uticaj postaje vrlo jak i do kraja 4. veka gotovo celokupno tamošnje stanovništvo prelazi u hrišćanstvo. Na putu za Damask događa se čudesno preobraženje velikog progonitelja hrišćana – Salva, koji postaje apostol Pavle.

Sa pojavom i jačanjem Islama pritisci na stanovnike Damaska i hrišćane postaju sve veći i jači, tako da Damask postaje centar Omejidskog kalifita, a crkva sv. Jovana Krstitelja – pretvara se u  Omejadetsku džamiju. Upkos svemu, pravoslavni hrišćani su uspeli da opstanu i čine u Siriji 10% stanovnika i sa velikim ponosom ističu da su  u odličnim odnosima sa svojom islamskom braćom. Tragovi istorije i velikih promena i sada se mogu videti u gradu, stari deo grada okružuje Rimski zid, i mnogi njegovi delovi očuvali su svoj nekadašnji izgled i strukturu, u njemu se nalazi drevna ulica koja nije menjala svoj naziv od svog začetka, pominje se i u Svetom Pismu – Prava ulica („A Gospod mu reče:ustani i idi u ulicu koja se zove Prava, i traži u domu Judinom po imenu Salva Taršaninana; jer gle, on se moli Bogu“). Veruje se da se u neposrednoj blizini Damaska nalazi mesto gde je Kain ubio Avelja, a malo mesto Malala (tik pored Damaska)  može da se pohvali dijalektom kojim se govorilo u vreme Hrista,  kojim se i on sam služio.

Savremeni Damask je mesto u kome se mogu videti i vrlo tradicionalni ljudi , ali i modetne mlade žene u savremenoj odeći. U Siriji nisu retki mešoviti brakovi između hrišćana i muslimana, ali pravila su drugačija od Evropskih. Naime, ako je žena hrišćanka ne mora da pređe u islam, ako je muslimaka, njen muž mora da pređe u islam. U Damasku su ljudi vrlo tradicionlni, zato postoji pravilo da se pored tuđe žene ne seda, ako se strancu desi da pogreši ljubazno ga zamole da se pomeri. Vrlo gostoljubivi prema strancima vole da se pohvale svojim starim delom grada u kome se nalaze mnogi istorijski spomenici,  veliki bazar, ali i lepo uređeni restorani u koma služe kafu i vodu u karakterističnim flašama od stakla isprepetanim prućem, taksisti uglavnom voze „jugo floridu“ i vrlo jeftino naplaćuju vožnju, za razluku od drugih država u okruženju u  Damsku su ulice  besprekorno čiste.
Damask je grad u kome žive ljudi
različitih etničkih grupa i naroda, kao što su Arapi, Kurdi, Turci, Čerkezi i Jermeni. Dve dominatne religije su islam i hrišćanstvo, a službeni jezik je arapski i francuski. Do nedavno, pre sukoba koji je aktuelan,  žitelji Damaska živeli u velikoj toletranciji  i slozi, nema razloga da ne bude i dalje tako u gradu u čijim zidinama je zapisana gotovo čitava istorija čovečanstva.

Tanja Petrović Miljković