SOLUN – “MOST ZALIVA TERMAIKOS”

Ako postoji grad u Evropi koji je po meri nas, Srba, onda je to Solun. Grad sa jakim istočnjačkim uticajem, sa burnim noćnim životom, grad u kome možete da pazarite sve, od igle do lokomotive, grad boja, mirisa, brzine…
Pun energije, šarma ali i istorije. Ima šarm i mistiku  Istoka ali je i kulturni, finasinsijski i administrativni centar. Glavni je grad severne Grčke, koji broji preko 740.000 stanovnika. Sagrađen na obroncima brda Kedrinos, dok se polukružno  naslanja na obale zaliva.
Deli se na dve oblasti: Ano Poli i Kato Poli. Viši deo grada je Ano Poli, niži deo grada koji se pruža ka istoku, do same luke je – Kato Poli. Glavna ulica grada koja vekovima povezuje Istok i Zapad je Via Egnatia. Severoistočno od Ano Polija nalazi se turistički atraktivna oblast – Epano Poli. Uređena je u istočnjačkom stilu sa mnoštvom malih kuća, tu se nalaze i ostaci nekadašnjih rimskih zidina i tvrđava Kastra. Tu se nalazi i  stara Turska četrvrt – Epimenida.

Osnovan je u 4. veku pre nove ere. Ime je dobio po sestri kralja Aleksandra Makedonskog – Tesaloniki. Gotovo da nema civilizacije koja nije nastanjivala ovo područje. Jedno vreme, vladali su Rimnjani, stvorivši od njega prestonicu rimske provincije. U 3. i 4. veku napali su ga Goti, pa potom, Avari i Sloveni, u periodu od 6. do 8. veka. Pljačkan je od Normana, a rušen i paljen od krstaša . Sa padom Carigrada (Konstantinopolja) bio je prestonica Solunske kraljevine, da bi, od 1261. godine ponovo bio u sastavu Vizantije. Zanimljivo je da je bio osvajan i od naših kraljeva i careva, naime, kralj Milutin i car Dušan uspeli su da ga osvoje. Period najdužeg ropsta imao je kada je pao pod Otomansko carstvo 1430. godine. Osobođen je u vreme Balkanskih ratova 1912. godine.  Nažalost, veći deo grada je stradao u velikom požaru – 1917. godine. Izgled grada kakav danas poznajemo, izgrađen je po novom planu nakon velikog požara.

Sve što Solun sada jeste, duguje svoj burnoj istoriji, multikulturalni duh, spomenike iz rimskog doba, orjentalni pečat…
Rotunda je, verovatno, najstariji spomenik u gradu.  To je kružna građevina, unikatne arhitekture. Ne može se sasvim jasno reći koja je bila njena prava namena. Sazidao je imperator Galirije Maksimilijan nakon pobede u Aziji. Iz tih razloga mnogi misle da je namena bila da bude Mauzolej, dok drugi smatraju da je bilo mesto za održavenje glavnih ceremonija. Kada je vladao Teodisije Veliki bila je crkva, da bi je u vreme truske vladavine pretvorili u džamiju. Sada je, ponovo, crkva posvećena sv. Đorđu. Njena unutrašnjost fascinira mozaicima sa zlatnom pozlatom i freskama. Još jedan spomenik iz rimskog doba izdvaja se u Solunu – Galerijev slavoluk, poznat i kao Kamara, sagrađen u 4. veku.
Ako se uzme u obzir da je u vreme kada je pripadao Vizanitijskom  carstvu, Solun imao 565 crkava, onda je jasno da je grad muzej. Do današnjeg dana očuvano je preko dvadesetak crkava kao što su :

Crkva svete Sofije, Crkva Bogorodice Halkein, Crkva sv. Apostola, Manastir Vlatadon sa crkvom Sotirovog  Preobraženja, a svakako najznačajnija je Crkva svetog Dimitrija-  zaštitnika Soluna. Ova crkva podignuta je na ruševinama rimskog kupatila i prva je ranohrišćanska crkva. Nažalost, uništena je u požaru u 7. Veku. I ponovo izgrađena u istom obliku (sa drvenim krovom) ali je i nju progutao požar 1917. godine. Arihtekta  Zahos uradio je restauraciju crkve I ona je otvarena 1949. godine.
Najpoznatiji simbol Soluna je – Bela kula. Ova kružna građevina sagrađena je u 15. veku.  Visoka je 37 metara. Nekada je korišćena kao zatvor. Nakon velikog pokolja koji se dogodio , kulu su nazvali “krvava kula”  taj naziv imala je sve do 19. veka kada su je prefarbali u belo, otud i naziv kule.Poslednjih  godina tu je smešten Muzej istorije i umetnosti. Postavke pokrivaju veliki istorijski period dug 300 godina.

Zanimljivo je da se u Solunu nalazi  25 muzeja: Arheološki, Etnografski, Rotonda, kao i oni koji se bave zanimljivom tematikom, kao što su istorijski put jevreja Soluna i Muzej jevrejskog prisustva – koji obrađuju deo istorije grada koji su označili jevreji; ili Vodovodni muzej Soluna – za sve zainteresovane za istoriju vodosnabdevanja ovog velikog grada duge tradicije. Takođe, u Solunu je i jedan od najvećih univerziteta na Balkanu, Tehnička akademija, Ekonomski institut, dve državne muzičke škole i nekoliko kulturnih udruženja. Solun je i domaćin festivala filma u oktobru i novembru, pozorišnog festivala, susreta plesnih grupa, festivala Grčke pesme kao i velikog  jesenjeg festivala muzike i pozorišta pod nazivom “Dimitrija”.
Ako niste ljubitelj muzeja, najbolji način da doživite Solun je poseta tavernama. U tavernama  se služe jela jedinstvene lokalne kuhinje, riblji specijaliteti, ali i jela tradicionalne istočnjačke kuhinje. Najviše taverni se nalazi u centru grada, ali i duž Solunskog zaliva. Najlepše taverne se nalaze u višem, starijem delu grada, ali i u modernim delovima istorijskog centra grada (Ladadika u Milosu, u Vilka, ali i u Nea Krini), kao i na Aristotelovom trgu i trgu Elefterias. Posebni ugostiteljski objekti u Solunu su na daleko čuvene uzerije – nešto slično našim kafanama, gde se služi jako alkoholno grčko piće – uzo.  Za one sa manjkom novca, tu su  pečenjare gde mogu da se kupe piletina i krompirići, ali i čuveni grčki giros po povoljnim cenama.

Zahvaljujući obilju sadržaja koji nudi, Solun  je jedan od onih gradova koji nikada ne spavaju.
Solunjani su vrlo ponosni na svoj grad, za njih je to najlepši I najopuštenij grad na svetu. Vole da se pohvale i svojim makedonskim poreklom i Aleksandrom Velikim. Zato svi koji posete ovaj grad brzo se prilagode i još brže ga zavole. Jedna stvar je sasvim  jasna o ovom gradu, ne možete a da mu se ne vratite.

Tanja Petrović Miljković